Berichten

Pas op voor Jacobskruiskruid!

Jacobskruiskruid – weet jij het te herkennen?

Jacobskruiskruid belicht door de Paarden Oppas ServiceAls paardenhouder en paardenverzorger is het essentieel om te weten welke planten wel en niet goed zijn voor paarden. Intuïtief weten paarden wel welke planten ze nodig hebben om een tekort aan vitaminen en mineralen aan te vullen en welke planten ze beter kunnen mijden omdat die stoffen bevatten die niet goed voor hen zijn (denk aan Jacobskruiskruid, Rododendron, Vingerhoedskruid en Zuring). Heb je echter meerdere paarden rondlopen en ontstaan er tekorten, dan kan het zijn dat de paarden die lager in de rangorde staan van giftige planten en kruiden gaan eten. Dus het is belangrijk om te zorgen dat de paarden voldoende gebalanceerd voedsel aangeboden krijgen. Maar daarmee is het gevaar niet afgedaan! Want als mensen het natuurlijk evenwicht in de begroeiing verstoren door te gaan maaien, kan het zijn dat giftige planten versneden tussen het gemaaide gras terecht komen, waarna het paard ze toch binnen kan krijgen.

 

Jacobskruiskruid herkennen
Neem bijvoorbeeld Jacobskruiskruid. Je kent het wel: die plant met al die kleine gele bloemetjes! Die bloeien van juni tot oktober. De bloemen bevatten 2x zoveel gif als de bladeren. Maar wist je dat de plant maar twee jaar leeft en dat hij in het eerste jaar geen bloemen heeft? Het is dus zaak dat je de grillige blaadjes goed weet te herkennen, zodat je de plant bijtijds kan verwijderen. Wanneer de bloemen veranderen in zaadpluizen, verpietert het blad en daardoor is het nog maar moeilijk herkenbaar. Zie je een oranjebruin gestreepte rups (zebrarups) op de plant waarvan jij vermoedt dat het Jacobskruiskruid is, dan is dat de bevestiging die je zoekt: dit is de rups van de Sintjacobsvlinder. Het kruid groeit in bosjes bij elkaar komt vaak voor op weilanden en in bermen en wanneer hier gemaaid wordt,  is de kans groot dat het in het hooi terechtkomt. Zo lang het Jacobskruiskruid groeit, zullen de meeste paarden het intuïtief niet aanraken. Het kruid heeft ook een bittere smaak, waardoor het niet aantrekkelijk is om te eten. Als een paard het echter in gedroogde vorm aangeboden krijgt in het hooi, is de bittere smaak sterk en de typische geur afgenomen, maar de giftigheid niet! Het is dus zaak om je hooi goed te controleren.

Gevaar voor je paard
Wat gebeurt er als je paard dit kruid eet? De gifstoffen komen in de darmen terecht en tasten vervolgens de lever aan, waarbij kleine bloedvaatjes verstopt raken. Eén hapje Jakobskruiskruid kan er al voor zorgen dat levercellen afsterven. De dode levercellen worden door het lichaam afgevoerd, maar de gevolgen zijn littekenweefsel en natuurlijk een verminderde werking van de lever. De functie van de lever is het ontgiften en reinigen van het lichaam. Als de lever niet goed meer werkt, wordt het paard dus van binnenuit vergiftigd! Een paard kan dan of heel sloom worden of juist ongebruikelijk wild. Dit komt doordat ammoniak, wat aangemaakt wordt in de darmen, niet meer wordt omgezet in de lever en een ammoniakvergiftiging verstoord de hersenfunctie. Het dier wordt er letterlijk gek van!
Zogende merries kunnen de giftige stoffen ook doorgeven aan hun veulen. De gifstoffen die het paard binnenkrijgt via Jacobskruiskruid verlaten het lichaam binnen 24 tot 48 uur voornamelijk via de nieren, maar het kan ook via melk.

Behandeling
De dierenarts kan door middel van bloedonderzoek vaststellen of er sprake is van leverbeschadiging en hij kan de ontsteking tegengaan met Prednisolon. Heeft het dier echt kolder in de kop, dan zal hij enkele dagen aan het infuus moeten om de stofwisseling en ontgifting snel en grondig aan te pakken. Bij mildere vormen wil een behandeling met Mariadistel nog weleens helpen: dit heeft een sterk ontgiftende werking op de lever. Als het paard wel giftige stoffen binnen heeft gekregen, maar de lever die in voldoende mate kan afbreken, zullen de bloedtesten geen verhoogde waarden aangeven.

Hoe kom ik eraf?
De plant verspreid zich snel: een volwassen plant kan 75.000 tot 200.000 vruchten voortbrengen! Stel dat jij Jacobskruiskruid op jouw terrein hebt staan, wat staat je dan te doen? Graaf het uit! Pak er een schepje bij en zorg dat je alle wortels meeneemt, anders groeien er zo weer nieuwe planten. Sommige mensen krijgen een allergische reactie bij huidcontact met Jacobskruiskruid, dus doe voor de zekerheid tuinhandschoenen aan! Deponeer de uitgetrokken planten in de groenbak om verdere verspreiding tegen te gaan, dus niet op de composthoop!
Je kan ook een paar geiten of schapen op het land zetten waar het Jacobskruiskruid voorkomt. Geiten en schapen zijn gek op deze plant! Schapen en geiten beschikken over enzymen in het maagdarmkanaal die de gifstoffen gedeeltelijk onschadelijk maken. Ze zouden ruim 300 x hun eigen lichaamsgewicht aan Jacobskruiskruid moeten eten voordat het hen fataal zou worden. Bij paarden bedraagt dit percentage slechts vijf % van het lichaamsgewicht. Uit de praktijk is gebleken dat winterbeweiding met schapen een goed middel is om uitbreiding van het kruid tegen te gaan.

Pas op voor de esdoorn!

Waarschuwing!! Heb jij esdoorns in de buurt van je wei? Pas dan op dat je paard de bladeren/zaden niet eet, dit kan namelijk fataal zijn! De gevaarlijkste tijd is het najaar en het voorjaar.
Uit je kindertijd herinner je je vast wel de ‘helikoptertjes’ uit de boom. De zaden die daarin zitten zijn giftig voor paarden – ze tasten de spierfunctie aan. Dit gif kan zelfs dodelijk zijn!! Driekwart van de vergiftigde paarden overlijdt binnen drie dagen. De paarden die het overleven kunnen hartritmestoornissen krijgen. Dus: ruim de bladeren en de helikoptertjes op als ze in de wei belanden! Een goede voorzorgsmaatregel is om van het najaar tot het late voorjaar je paard niet te laten grazen onder de esdoorn.

De boosdoener is de stof Hypoglycine A, die Atypische Myopathie (AM) kan veroorzaken. Dit is een ernstige spierziekte, die je kunt herkennen aan de volgende symptomen: paarden bewegen moeilijk, staan verkrampt of gaan liggen. Ook krijgen ze het soms benauwd. Hun urine wordt meestal donker. Geef je paard rust en laat hem behandelen door de dierenarts. Die zal je paard pijnstillers geven en waarschijnlijk een infuus met carnitine, vitamine E en B2.

Onderzoekers aan de Universiteit van Wenen hebben onderzocht of er een middel is wat de Hypoglycine A kan binden en wat oraal toegediend kan worden bij vergiftigde paarden.  Uit dit onderzoek bleek dat paarden die lijden aan Atypische Myopathie geholpen zouden kunnen worden door het toedienen van actieve kool. Die zorgt ervoor dat de giftige stoffen van de esdoornzaden minder goed worden opgenomen. De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in de editie van maart 2018 van het Equine Veterinary Journal. Vertoont jouw paard symptomen van Atypische Myopathie? Neem dan direct contact op met je dierenarts!

Gelukkig komt de ziekte niet vaak voor, maar omdat het dodelijk kan zijn, is voorzichtigheid geboden! Niet alle esdoorns bevatten Hypoglycine A, maar neem geen risico en hou je paard erbij uit de buurt!

Wil je weten welke esdoorn giftig is voor je paard en welke niet? Ga dan naar deze website: paardenarts.nl/esdoorn.

Meer lezen over welke planten giftig zijn voor je paard? Dat lees je hier: natuurlijkpaarden.nl/giftigeplanten.